Ben je toe aan niveau 4 van Lezen voor de Lijst (15-18 jaar)? Dan lees je echte literaire romans: verhalen waarin niet alles wordt uitgelegd en waar je zelf moet nadenken over wat er gebeurt en waarom. Veel leerlingen in havo 5 en vwo 5 en 6 lezen op dit niveau. Check wel altijd even wat jouw docent verwacht.
Alle boeken hieronder staan op de niveau 4-lijst en zijn bij ons tweedehands op voorraad, voor een paar euro per stuk.
Oorlog en wat die achterlaat
- Harry Mulisch – De aanslag: in de laatste oorlogswinter verliest de twaalfjarige Anton Steenwijk in één nacht zijn familie. Je volgt hem daarna nog tientallen jaren, terwijl hij langzaam ontdekt wat er die nacht echt gebeurde.
- Jeroen Brouwers – Bezonken rood: een man denkt terug aan de Japanse kampen in Nederlands-Indië, waar hij als kind met zijn moeder zat. Kort, maar heftig en heel intens geschreven.
- Jan Wolkers – Kort Amerikaans: een jongeman met een litteken in zijn gezicht worstelt tijdens de oorlog met zijn strenge christelijke opvoeding en zijn verlangens. Typisch Wolkers: openhartig en zintuiglijk.
Klassiekers waar je docent blij van wordt
- Gerard Reve – De avonden: Frits van Egters verveelt zich door tien winteravonden in het Amsterdam van net na de oorlog. Er gebeurt bijna niets, en juist dat maakt het zo grappig en een beetje akelig.
- F. Bordewijk – Karakter: de jonge Katadreuffe wil hogerop komen in Rotterdam, en zijn eigen vader, de keiharde deurwaarder Dreverhaven, lijkt hem overal tegen te werken. Een vader-zoonstrijd die je niet snel vergeet.
- Willem Elsschot – Kaas: kantoorklerk Frans Laarmans wordt ineens kaashandelaar en ziet zichzelf al als zakenman. Dun, droog en erg herkenbaar als je ooit iets groots wilde maar niet wist hoe.
- Willem Frederik Hermans – Nooit meer slapen: de jonge geoloog Alfred trekt door het noorden van Noorwegen voor zijn onderzoek. Niets loopt zoals gepland, en de tocht wordt steeds zwaarder.
Opgroeien, geloof en familie
- Maarten ‘t Hart – Een vlucht regenwulpen: een bioloog kijkt terug op zijn streng gereformeerde jeugd en worstelt met liefde en eenzaamheid. Goed te lezen en vaak gekozen.
- Arnon Grunberg – Blauwe maandagen: het debuut van Grunberg, over een Amsterdamse jongen die van school gaat en zijn eigen weg zoekt. Brutaal, grappig en soms behoorlijk triest.
- Tommy Wieringa – Joe Speedboot: Fransje zit na een ongeluk in een rolstoel en kan bijna niets meer, behalve kijken en schrijven. Dan komt de onvoorspelbare Joe Speedboot in het dorp wonen.
- Hugo Claus – De Metsiers: het debuut van Claus, over een gezin in een Vlaams dorp waar het onder de oppervlakte flink broeit. Beklemmend, en niet heel dik.
- Peter Buwalda – Bonita Avenue: wiskundige Siem Sigerius lijkt een succesvol leven te hebben, tot de geheimen in zijn familie naar boven komen. Een dikke pil, maar je wilt doorlezen.
Verder dan Nederland
- Frank Martinus Arion – Dubbelspel: vier mannen op Curaçao spelen een potje domino, en in dat spel zit alles wat er tussen hen speelt. Een van de belangrijkste romans uit het Caribisch deel van het koninkrijk.
- Arthur Japin – De zwarte met het witte hart: gebaseerd op het ware verhaal van twee Afrikaanse prinsen die in 1837 als kind naar Nederland werden meegenomen. Hoe vind je je plek als je tussen twee werelden in zit?
- Hella S. Haasse – Heren van de thee: een Nederlander begint eind negentiende eeuw een theeplantage op Java. Haasse baseerde het op echte brieven, waardoor je een eerlijk beeld krijgt van het koloniale leven.
Tips bij het kiezen
- Weinig tijd? Kaas en Bezonken rood zijn dun. Ze zijn wel compact geschreven, dus lees ze rustig.
- Veel tijd en zin in een groot verhaal? Kies Bonita Avenue of Nooit meer slapen.
- Verfilmd? De aanslag, De avonden, Karakter en Een vlucht regenwulpen zijn verfilmd. Leuk om achteraf te kijken, maar een film vervangt het boek niet bij je mondeling.
- Vergelijken: moet je meerdere boeken lezen, kies dan bijvoorbeeld Een vlucht regenwulpen en Kort Amerikaans. Beide gaan over jongemannen met een strenge christelijke opvoeding, wat goed werkt in een verslag.
Wil je alle boeken op dit niveau zien? Bekijk het volledige overzicht van Lezen voor de Lijst, 15-18 jaar, niveau 4. Is niveau 4 nog een stap te ver? Kijk dan bij niveau 3 of in onze gids boeken voor niveau 3.
